skip to Main Content
Kaszel-płuca

Zaburzenia oddychania. Jakie są przyczyny problemów z oddechem?

Zastanawiałeś się kiedyś, czy masz problemy z oddychaniem? Czy oddychasz poprawnie? Czy możesz mieć problemy z niewydolnością oddechową? Sprawdź, jakie są główne przyczyny problemów z oddychaniem.

Czym jest oddech?

Proces oddychania jest kierowany przez ośrodek oddechowy, który jest częścią układu wegetatywnego.  Prawidłowy oddech człowieka składa się z dwóch faz – wdechu i wydechu. W trakcie wdechu powietrza do płuc, zaczyna unosić się klatka piersiowa. W tracie wdechu dochodzi także do zmniejszenia ciśnienia, dzięki czemu powietrze z zewnątrz może dostać się do płuc. W trakcie wydychania powietrza zmniejsza się pojemność płuc, zwiększa się ciśnienie panujące wewnątrz, a powietrze zostaje wydalone. Jednak nie wszyscy oddychamy tak samo. Dorosły człowiek wykonuje średnio 12 do 15 oddechów na minutę. W przypadku niemowlęcia jest to 60 oddechów na minutę.

Jakie rodzaje oddechu wyróżniamy?

Wyróżnia się 3 podstawowe rodzaje:

  • torem piersiowym – oddychanie odbywa się z przewagą oddychania piersiowego, czyli z unoszeniem się górnych partii klatki piersiowej, 
  • torem brzusznym – oddychanie odbywa się z głównym udziałem dolnych partii klatki piersiowej, 
  • torem piersiowo-brzusznym – zwane także oddechem pełnym lub przeponowym, w trakcie którego uczestniczą zarówno górne, jak i dolne partie klatki piersiowej. Oddychanie przeponowe uważane jest za najbardziej korzystny, a za razem zdrowy, ponieważ doprowadza powietrze do wszystkich części płuc i umożliwia lepsze dotlenienie organizmu.

Jednak to wystarczy, aby oddychać prawidłowo?

Przyczyny problemów z oddechem

Trudności w oddychaniu (inaczej duszności) mogą mieć różny przebieg, ale też różne przyczyny.

Samo zjawisko pojawia się wskutek dostarczenia do organizmu zbyt małej ilości tlenu i upośledzenia wydalania z niego dwutlenku węgla.

Trudności ze złapaniem tchu często występują u pacjentów, u których stwierdzono zaburzenia na tle  nerwicowym. Silna duszności pojawiają się u nich podczas napadów histerii. Mówi się także o trudnościach z oddychaniem w ciąży.

Trudności w oddychaniu to także częsty objaw różnych chorób układu oddechowego, takim jak zapalenie płuc, astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc, odma płucna, obrzęk płuc czy nowotwór płuc lub dróg oddechowych.

Problemy z oddychaniem mogą być także objawem schorzeń w obrębie układu krążenia, takich jak zawał, niewydolność serca, zatorowość płucna. Innymi przyczynami, które występują rzadziej, ale są możliwe, są:

  • niedokrwistość,
  • zatrucie,
  • zaburzenia nerwowo-mięśniowe,
  • osłabienie mięśni oddechowych,
  • zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej
  • nadczynność tarczycy.

Zaburzenia oddychania – rodzaje

Zaburzenia oddychania mogą dotyczyć między innymi:

  • częstotliwości oddechu (oddech przyspieszony, oddech zwolniony),
  • ilości nabieranego powietrza (spłycenie i pogłębienie),
  • zaburzeń w regularności oddychania,
  • zaburzeń w ruchu klatki piersiowej (oddychanie jednostronne),
  • zmiany toru oddechowego.

Na zaburzenia oddychania wpływ ma wiele czynników, między innymi choroby płuc i serca, ale także choroby metaboliczne (jak cukrzyca), choroby mózgu, urazy i choroby nowotworowe. Zaburzenia oddychania mogą być także chwilowe, na przykład związane z czynnikami zewnętrznymi. Krótkie zaburzenia oddychania spowodowane stresem czy emocjami nie prowadzą do niewydolności oddechowej, ale nie powinniśmy ich lekceważyć.

Oddech przyspieszony

Oddech przyspieszony jest objawem niewydolności oddechowej i towarzyszy chorobom układu oddechowego, takich jak zapalenie płuc czy zaawansowany rak płuc, ale też chorobach serca – jak niewydolność serca.  Oddech przyspieszonym że wystąpić także u pacjenta z niedokrwistością. Należy jednak wziąć pod uwagę, że chwilowy oddech przyspieszony może wystąpić także u zdrowego człowieka, na przykład w związku z  wysiłkiem fizycznym lub w skutek silnych emocji. Oddech przyspieszony w takim wypadku ustępuje najczęściej w kilka minut. Często mówimy wtedy, że „brakuje nam tchu”.

Oddech zwolniony

Oddech zwolniony może być objawem związanym z chorobą mózgu lub chorób metabolicznych – takich, jak mocznica lub śpiączka cukrzycowa. Pojawia się także w przypadku zatrucia substancjami działającymi na ośrodek oddechowy np. morfiną czy relanium. W przypadku osób zdrowych oddech zwalnia w pozycji leżącej oraz w trakcie snu. Jeśli jednak dochodzi do skoków oddechowych, jest to poważne schorzenie dróg oddechowych, które może prowadzić do niedotlenienia organizmu. Warto jednak zauważyć, że oddech może być też spowolniony na przykład przez lekkie przegrzanie organizmu, jednak w takiej sytuacji trudności w oddychaniu powinny ustąpić po spoczynku oraz wyrównaniu temperatury ciała, a także – odpowiednim nawodnieniu.

Spłycenie oddechu

Pojawia się  u chorych z ciężką niewydolnością oddechową (np. w POChP). Płytki oddech jest powodem wyczerpania siły mięśni oddechowych, czy w stanach agonalnych spowodowanych zaawansowaną chorobą nowotworową.

Pogłębienie oddechu

Łączy się często z przyspieszeniem oddechu. Najczęściej występuje w niewyrównanej cukrzycy (np. w śpiączce ketonowej). Dochodzi do niego także w przypadku aktywności fizycznej.

Zaburzenia w regularności oddychania – choroby układu oddechowego

W zaburzeniach regularności oddychania wyróżnia się kilka podstawowych problemów z oddychaniem:

Oddech tzw. Cheyne’a-Stokesa to tak zwane „bezdechy” trwające po kilkanaście sekund, po których pojawia się oddech – coraz głębszy i szybszy, następnie po osiągnięciu maksimum znów ulega on spowolnieniu i spłyceniu, aż do kolejnego „bezdechu”. To zaburzenie oddychania jest typowe dla chorób ośrodkowego układu nerwowego, takich jak udar mózgu, encefalopatia metaboliczna,  polekowa czy niewydolności serca.

Oddech tzw. Biota, cechujący się wzmożoną szybkością, a jednocześnie płynnością i nieregularnością.  Bezdechy przerywane są zupełnie bezładnym rytmem oddechowym. Poszczególne oddechy różnią się częstotliwością i głębokością. Występuje w uszkodzeniu ośrodkowego układu oddechowego i w śpiączkach polekowych.

Oddech przerywany głębokim wdechami tzw. wzdychający – typowy dla chorób typu nerwicowego.

Oddech paradoksalny, który pojawia się głównie w sytuacjach zamiana żeber oraz urazach wewnętrznych.

Należy pamiętać, że każde z powyższych schorzeń wymaga konsultacji z lekarzem, gdyż objawy mogą prowadzić do poważnych zburzeń w funkcjonowaniu organizmu. Nie należy lekceważyć także przyczyn tych problemów, zwłaszcza, ze występują głównie w godzinach nocnych i mogą być realnym zagrożeniem dla układu nerwowego oraz życia.

Jednostronne ruchy klatki piersiowej

Problemy z oddychaniem polegające na jednostronnych ruchów klatki piersiowej pojawiają się w tak zwanej odmie opłucnowej, płynach w jamie ustnej czy zwłóknieniu klatki piersiowej. Schorzenie to powoduje poważne trudności w oddychaniu i wymaga szybkiej hospitalizacji.

Zmiana toru oddychania

Zmiana toru oddychania z brzusznego (który jest typowy dla a mężczyzn) na piersiowy najczęściej występuje w przypadku wystąpienia wodobrzusza. Występuje także przy dużych guzach w jamie brzusznej oraz porażeniu przepony. Tor oddychania z piersiowego na brzuszny zmienia się w bólu opłucnowym.

Nagłe problemy z oddychaniem

Nagłe pojawienie się problemów z oddychaniem nie zawsze musi być spowodowane chorobą układu oddechowego i nie musi prowadzić do długotrwałych zaburzeń oddychania. Należy  pamiętać, że oddychanie, wystąpienie braku tchu czy chwilowy ból w klatce piersiowej mogą wystąpić w sytuacji mocnego oburzenia emocjonalnego, silnego stresu czy wysiłku fizycznego. Jeśli jednak drogi oddechowe od jakiegoś czasu „dają o sobie znać”, a co więcej – doszło do nagłego zasłabnięcia lub nietypowego sposobu oddychania, warto zbadać przyczyny i udać się do lekarza, który określi przyczynę problemów z oddychaniem. 

Kiedy problemy z oddychaniem stanowią bezpośrednie zagrożenie życia?

Duszności są bez wątpienia jednym z objawów, które stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Czym są duszności? Stan ten opisuje się jako subiektywne uczucie niemożności nabrania powietrza. Jakie objawy towarzyszą duszności?

  • świst wdechowy
  • ból w klatce piersiowej
  • świsty wydechowe
  • krwioplucie
  • ból opłucnowy

Wystąpienie poszczególnych objawów zależy od przyczyny problemu, jednak w przypadku, gdy duszności pojawiają się gwałtownie i towarzyszy im ból, należy niezwłocznie wezwać pomoc medyczną. Może to oznaczać zawał serca lub świadczyć o zatorowości płucnej, które wymagają jak najszybszej interwencji lekarza.

Jeśli uczucie duszności narasta przez pewien czas, może świadczyć to o chorobie układu krążenia. Duszność narastająca od kilku minut do kilku godzin może być także objawem astmy. W takim wypadku należy bezwzględnie skonsultować z lekarzem, który dobierze odpowiednie leczenie – na przykład włączy leki mające na celu rozszerzenie oskrzeli.

Chcesz dowiedzieć się więcej o zaburzeniach oddychania oraz leczeniu zaburzeń oddechu? Chcesz dowiedzieć się, dlaczego odpowiednia cyrkulacja tlenu w naszym organizmie jest tak istotna? Zapraszamy do zapoznania się z artykułami na naszym serwisie.

Back To Top